Gdy po raz kolejny wraca scena z „Przyjaciół”, łatwo pomylić aktora z Chandlerem Bingiem, który przez lata rozładowywał napięcie ironicznym żartem. Matthew Perry zasłynął właśnie z tej roli, choć jego dorobek obejmuje też poważniejsze występy, a jego publiczna biografia nie kończy się na telewizyjnej komedii.
Matthew Perry zapisał się w pamięci widzów jako Chandler, lecz jego historia jest szersza
- Najbardziej znana rola: Chandler Bing w serialu „Przyjaciele”.
- Inne ważne występy: „Prezydencki poker”, „The Ron Clark Story” i „Studio 60 on the Sunset Strip”.
- Własna opowieść: w pamiętniku „Friends, Lovers, and the Big Terrible Thing” opisał karierę i zmagania z uzależnieniem.
- Dziedzictwo: pozostawił po sobie zarówno rozpoznawalną rolę komediową, jak i publiczne zaangażowanie w pomoc osobom z uzależnieniem.
Chandler Bing przyniósł mu sławę, ale nie wyczerpuje jego dorobku
Przez dziesięć sezonów „Przyjaciół” Perry grał Chandlera, mistrza sarkazmu, który żartem często przykrywał skrępowanie. Serial emitowano w latach 1994–2004, a postać aktora stała się jednym z głównych punktów komediowego rytmu grupy. Ten typ humoru trudno oddzielić od sposobu, w jaki Perry podawał kwestie: z pauzą i lekkim zawahaniem, które zmieniało zwykłą ripostę w charakterystyczny dowcip.
Chandler nie był jednak jedynym sprawdzianem jego możliwości. W „Prezydenckim pokerze” Perry zagrał prawnika Joego Quincy’ego, a za ten występ otrzymał dwie nominacje do nagrody Emmy. Kolejną nominację przyniosła mu główna rola w filmie telewizyjnym „The Ron Clark Story”. To dobry kontrapunkt dla komediowego wizerunku: Perry potrafił zagrać postać opanowaną i rzeczową, bez charakterystycznej dla Chandlera osłony z żartów.
Role poza „Przyjaciółmi” pokazują aktora o szerszej skali
Po zakończeniu serialu Perry szukał ról, które nie opierały się na tym samym rodzaju dowcipu. W „Studio 60 on the Sunset Strip” wcielił się w scenarzystę telewizyjnego Matta Albiego, a w komedii „Go On” zagrał prowadzącego audycję sportową, który dołącza do grupy wsparcia. Obie role łączy komediowy ton, ale różni ich źródło humoru: w pierwszej bierze się on z kulis pracy w telewizji, w drugiej z nieporadnego mierzenia się z żałobą.
Na dużym ekranie pojawił się między innymi w „Fools Rush In” i „The Whole Nine Yards”. Te filmy pozwalają zobaczyć go poza stałym zespołem sitcomowym, w relacjach budowanych od początku z innymi partnerami. Uważam, że właśnie takie role pomagają ocenić Perry’ego pełniej: Chandler pozostaje jego popkulturowym znakiem rozpoznawczym, lecz filmografia pokazuje aktora, który próbował przesuwać własne granice.
„Friends, Lovers, and the Big Terrible Thing” zmienia perspektywę na jego publiczny wizerunek
Wydany w 2022 roku pamiętnik Perry’ego opisuje dzieciństwo, karierę i wieloletnie uzależnienie od alkoholu oraz leków. Tytuł nawiązuje do „Przyjaciół”, ale książka nie jest kroniką planu serialu. Jej centrum stanowi życie poza ekranem, w tym nawracające próby zdrowienia i cena, jaką aktor płacił za uzależnienie.
Czytelnicy mogą znać Chandlera jako postać, która niemal zawsze znajduje żart na trudną chwilę. W pamiętniku Perry opisuje własne doświadczenia bez takiego komediowego zabezpieczenia. Ta różnica nie pozwala sprowadzić go ani do ekranowego dowcipu, ani do cierpienia: oba obrazy należą do tej samej biografii, ale nie są tym samym.
Przyczyna śmierci nie była tym samym co popularny skrót o „przedawkowaniu”
Matthew Perry zmarł 28 października 2023 roku, mając 54 lata. Biuro lekarza medycyny sądowej hrabstwa Los Angeles podało jako przyczynę śmierci ostre działanie ketaminy, a sposób zgonu określiło jako wypadek. W raporcie wymieniono także utonięcie, chorobę wieńcową i działanie buprenorfiny jako czynniki współuczestniczące. Precyzyjny opis jest ważny: potoczne określenie „przedawkowanie” upraszcza ustalenia urzędowe i zaciera rolę pozostałych czynników.
Ta korekta nie zmienia faktu, że uzależnienie zajmowało ważne miejsce w życiu Perry’ego i w jego własnych opowieściach. Pomaga jednak oddzielić sprawdzone ustalenia medyczne od skrótu, który często pojawia się w obiegu. W przypadku tej biografii dokładność języka chroni przed sprowadzeniem człowieka do jednej przyczyny śmierci.
Jego spuścizna łączy telewizyjny humor z pomocą osobom w kryzysie
Perry mówił publicznie o uzależnieniu i chciał, by jego doświadczenie pomagało innym szukać drogi do trzeźwości. W 2013 roku otrzymał Champion of Recovery Award od Biura Narodowej Polityki Kontroli Narkotyków przy Białym Domu, a później wspierał działania związane z sądami kierującymi osoby uzależnione do leczenia. To mniej znana część jego biografii, która pokazuje, że poza pracą aktorską próbował wykorzystać własną rozpoznawalność w konkretnym celu.
Po jego śmierci powstała Matthew Perry Foundation, której misją jest ograniczanie stygmatyzacji uzależnienia i wspieranie dostępu do pomocy. Dla widza powracającego do „Przyjaciół” Perry pozostaje przede wszystkim Chandlerem, ale pamiętnik i działalność fundacji dopowiadają do tej postaci historię człowieka, który chciał być pamiętany także przez pryzmat wsparcia dla innych.
Chandler zostaje w kadrze, ale poza nim widać więcej
Najłatwiej przywołać Perry’ego przez jedną błyskotliwą ripostę Chandlera. Pełniejszy portret wymaga jednak uwzględnienia jego ról dramatycznych, szczerego pamiętnika i działań na rzecz osób zmagających się z uzależnieniem. Właśnie zestawienie tych elementów pozwala pamiętać o aktorze bez zamykania jego życia w żarcie, który tak dobrze potrafił zagrać.
